Яна Ачикасова: Саҥа стандартынан бэһис сылбын үлэлиибин
Хара-Уулаах нэһилиэгэр баран кэлбит методдесант кыттыылаахтарын кытта Тиксиитээҕи бастакы нүөмэрдээх оскуолатын алын сүһүөх кылааһын учуутала Я.М. Ачикасова оскуола, уһуйаан үлэһиттэрин кытта эбии үөрэхтээһин сыл чэрчитинэн көрүстэ. Санатан этэр буоллахха методическэй десаан үлэтин Хара-Уулаах нэһилиэгиттэн саҕалаабыта (“АМ” №36).
Яна Михайловна чуолаан баспытааталлары, учууталлары кытта ыкса үлэлээбитэ. Оҕо саадын иитээччилэригэр судаарыстыбаннай үөрэҕирии стандартыгар (ФГОС) хайдах үлэлиэхтээхтэрин, үөрэх бырагыраамматын хайдах оҥоруохтаахтарын уонна оҕо оскуолаҕа хайдах бэлэмнээх кэлиэхтээҕин сиһилии кэпсээтэ. Алын сүһүөх учууталларыгар уруогу хайдах ыытыахтаахтарын, оҕону хайдах ньыманан үөрэтэр кистэлэҥнэрин арыйда.
Я.М. Ачикасова, Тиксиитээҕи маҥнайгы оскуола алынсүһүөх учуутала:
– Мин алын сүһүөх учууталларын кытта үлэлэстим. Критическэй өйдөбүл технологиятын туһаныы, уруоктарга ханнык ньымалары туттарбын учууталларга билиһиннэрбитим уонна саҥа методиканан уруогу хайдах былаанныырга уопут атастастым. Саҥа стандартынан бэһис сылбын үлэлиибин. Хара-Уулаах орто оскуолатын учууталлара хайдах ньымаларынан үлэлиирбин истэн сэргээтилэр. Урукку кэмҥэ үөрэҕирии управлениетын үлэһиттэрэ бэйэлэрэ эрэ барар эбит буоллахтарына, билигин хас биирдии учуутал тиийэн бэйэтин үлэтин туһунан кэпсиир, билиһиннэрэр, тарҕатар кыахтанна. Методдесант киһитин ахсаана элбиир, улааттар улаатан иһэр. Маннык тэрээһин, биллэн турар, барыбытыгар үчүгэй, туһалаах – киһи саҥаны билэр-көрөр.
А.И. Попова, улуус үөрэҕириитин управлениетын начальнигынсолбуйааччы:
– Үөрэх хаачыстыбата учууталлар хайдах бэлэмнэнэн кэлиэхтээхтэриттэн чопчу тутулуктаах. Хара-Уулаах уонна Быыкап оскуолаларын учууталлара үөрэнээччилэрин арааһынай билиҥҥи бириэмэҕэ эппиэттэһэр тупсаҕай ньымаларынан үөрэтэллэр эбит. Быыкап оҕо саадын иитиллээччилэрэ сайдалларыгар бары усулуобуйа барыта баар эбит, иитээччилэр оҕолорго наһаа үчүгэй дьарыктары ыыталлар. Бу сылга оскуолаҕа бараары бэлэмнэнэ сылдьар бөлөх оҕолоро ыйытыктарга толору эппиэт биэрэллэрэ астыннарда. Үөрэх управлениета сүрүн сыала-соруга – үөрэх хаачыстыбатын үрдэтии. Оҕолор бары оскуолаларын бүтэрэннэр салгыы орто, үрдүк үөрэхтэргэ үөрэнэ баралларыгар учууталлар үлэлииллэр-хамныыллар. Методдесант сүрүн сыала – учууталларга олуктаах (методическэй) көмөнү уонна үөрэнээччилэргэ, төрөппүттэргэ психологическэй, педагогическэй көмөлөрү оҥоруу.
Билигин учууталларга уонна иитээччилэргэ үөрэх хаачыстыбаларын үрдэтии куурустара саҕаланнылар, онон нэһилиэктэр педагогтара манна кэлитэлээн эрэллэр.
Методическэй десаммыт манан түмүктэннэ диэхпитин баҕарбаппыт, кыһыҥҥы суол сабылла илигинэ өссө улууспут атын нэһилиэктэригэр баран кэлбит киһи диэн санаалаахпыт. Бэлиэтээн эттэххэ, бүтэһик методдесант 5 сыл анараа өттүгэр нэһилиэктэринэн үлэлээбитэ. Ол сүрүн биричиинэтинэн суол-иис кыһалҕата буолар.
Харысхан ПОПОВ
Ааптар хаартыскалара