Инникибит оҕолортон тутулуктаах!

Билэрбит курдук, оҕо – олох сибэккитэ. Оҕо хайдах дьиэ кэргэҥҥэ, эйгэҕэ иитиллэриттэн, төрөппүттэр кинилэргэ болҕомтолоруттан инники олоҕо тутулуктаах. Ол эрээри оҕо иитиитигэр аҥардас төрөппүт эрэ буолбакка анал үөрэхтээхтэр – иитээччилэр, учууталлар – суолталара улахан. Оҕо, төрөппүт, учуутал – быстыспат ситим. Онтон Булуҥ улууһугар оҕо иитиитигэр үөрэҕирии салалтатын өттүгэр туох үлэ барарын кэпсиир улуустааҕы үөрэҕирии управлениетын начальнигын солбуйааччыта А.И. Попова.

– Билиҥҥи бириэмэҕэ ос­куола үлэһиттэрэ улаатан эрэр оҕоҕо эппиэтинэс сүгэллэр уон­на хайаан даҕаны хас биир­­дии ыалы оҕолоругар хай­дах сыһыаннаахтарын көрүөхтээх­тэр, төрөппүт аһатааһын-та­ҥыннарааһын эрэ диэнинэн му­ҥур­даммакка, оҕото сайдарыгар үлэлэһиэхтээх. Дьиэ кэргэн оҕо сайдарыгар улахан оруолу оон­ньуурун төрөппүт өйдүөхтээх.

Оскуолаҕа үөрэнэр саастаах оҕолордоох төрөппүттэр РФ “Үөрэҕирии туһунан” федераль­най сокуон толоруутун (испол­нение федерального закона об образовании в РФ) уонна оскуола быраабылаларын хайаан даҕаны тутуһуохтаахтар, ону та­һынан үөрэнээччилэр уонна үөрэх тэрилтэтин үлэһиттэрин чиэс­тэрин убаастыахтаахтар. Хо­лобура, оҕо үөрэҕэр хойутаан кэлэр түгэнигэр, төрөппүт эппиэттиир уонна буруйданар. Төрөппүт сү­рүн бырааба – оҕолорун бы­рааптарын уонна кинилэр ин­тэ­риэстэрин көмүскээһин. Ос­куола ыытар тэрээһиннэригэр көхтөөхтүк кытталлара ирдэ­нэр. Онно көмө буолаллар тө­рөппүттэр сэбиэттэрэ уонна кэ­митиэттэрэ. Даҕатан эттэххэ, тө­рөппүттэр сэбиэттэрэ уонна кэ­митиэттэрэ хас оскуола аайы тэ­риллэн ситиһиилээхтик үлэлии сылдьаллар.  Ол курдук, кинилэр учууталлары кытары биэчэрдэргэ дьуһуурустубалыыллар, оҕолор хайдах сылдьалларын көрөллөр-истэллэр, эриэйдэлэри ыыталлар, оскуола ыытар тэрээһиннэригэр кыттыыны ылаллар.

Хомойуох иһин, төрөппүттэр оҕо­лоругар эппиэтинэһэ суохтук, хабырдык сыһыаннаһар түгэннэрэ эмиэ баар. Мин санаабар маннык түгэннэр төрөппүт туруга суох балаһыанньатын көрдөрөр уон­на үксүн табыллыбатах олох­тоох дьиэ кэргэҥҥэ көстөр. Бэлиэ­тээн эттэххэ, инник турук­таах ыаллары оскуолаҕа, со­куоннай саастарын туола илик оҕолор дьыалаларын көрөр уон­на бырааптарын көмүскүүр ха­мыыһыйаҕа, дьиэ-кэргэн харыс­халын киинигэр, опека уонна попечительство уорганыгар, саастарын ситэ илик оҕолор дьыалаларын ин­спиэктэригэр учуокка туруорал­лар. Бу профилактиканнан дьа­­рыктанар уорганнар бары үлэ­лэһэллэр кинилэри кытта. Ол түмүгэр төрөппүт көнө суол­га турбатаҕына, кинини ийэ/аҕа быраабыттан сууд нөҥүө бы­һыахтарын сөп, эбэтэр ийэ/аҕа быраабын хааччахтыахтарын сөп, сууд хайдах быһаарыы ылына­рыттан тутулуктаах. 

Өссө биир боппуруоһунан, оҕо иллэҥ кэмин тэрийии буо­лар. Холобура, Тиксии оҕоло­ро оскуолаҕа, КСК араас спор­тивнай секцияларга сыл­дьаллар. Спуордунан эрэ муҥур­даммакка, аҥардас учууталлар эрэ буолбакка, култуура управ­лениетын, эдэр ыччат отделын үлэһиттэрэ бары турунан үлэ­лэһэн улуус эдэр ыччатыгар аналлаах туох эмэ түмсүүтүн тэрийэллэрэ буоллар, улахан кылаас оҕолоро онно киирэн өй-санаа өттүнэн сайдыахтара этэ диэн баҕа санаалаахпын. Хо­лобура, “Айхал” сынньанар кииҥҥэ араас тэрээһиннэри, “Брейн-ринг” курдук  өй-толкуй оон­ньуулары оскуола оҕолоругар анаан ыыталлара буоллар диэн баҕа санаалаахпын.

Харысхан ПОПОВ

Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ

Сыппаралар:

2016 сыл I кыб.:

• РФ Административнай кодексын 5.35 (КоАП) ыстатыйатынан – 28 төрөппүт көрүлүннэ.

• КДН и ЗП – 9 мунньах, административнай эппиэтинэскэ тардылынна 34 төрөппүт, профилак­тическэй эппиэтинэскэ – 29.

• 1 ийэ быраабыттан быһылынна.

Оҕоҕо хабырдык сыһыаннаһыы (“Жестокое об­ращение с детьми”) РФ ХК 156 №-дээх ыст.:

• 2014 с. – 3 ыал;

• 2015 – 2 ыал;

• 2016 (олунньу ыйынан) – 1 ыал.