“Манчаары оонньууларыгар” путевканы Иван Селиванов ылла

Быйылгы үбүлүөйдээх “Манчаары оонньуулара” Үөһээ Бүлүү улууһугар от ыйын маҥнайгы күннэригэр ыытыллара былааннанар. Санатар эбит буоллахха, бастакы оонньуулар 1932 сыллаахха икки национальнай спорт көрүҥнэригэр – хапсаҕайга уонна атах оонньууларыгар буолбуттара.

Олунньу 18-19 күннэригэр Уус-Алдан Бороҕонугар Гаврил Десяткин кэриэһигэр мас-рестлиҥҥэ Саха сирин чемпионата буолан ааста. Манна 600 кэриҥэ спортсмен “Манчаары оонньууларыгар” уонна Россия чемпионатыгар путевка ылар иһин кииристэ.

Республиканскай таһымнаах күрэххэ Булуҥ чиэһин алта эр киһи уонна икки дьахтар көмүскээтилэр. Ол иһигэр Намҥа уонна ХИФУ-га устудьуоннуу сылдьар Булуҥ уолаттара бааллара.

Тиксииттэн Селиванов Иван бу күрэххэ ситиһии өрөгөйүн тутан, сайын буолаары турар “Манчаары оонньууларыгар” путевканы ылан, биир дойдулаахтарын үөртэ.

Иван – Росгвардия сотруднига, Булуҥнааҕы Вневедомственнай охрана отделениетын командира. Кини спорт эйгэтигэр маҥнай смешаннай единоборство көрүҥүттэн саҕалаабыт эбит буоллаҕына, билигин спорт үгүс көрүҥүнэн дьарыктанар. Кэнники кэмҥэ чуолаан мас-рестлиҥынан утумнаахтык эрчиллэн эрэр. Улуус күрэхтэһиилэрэ кинитэ суох ааспаттар.

“Маннык улахан күрэхтэһиилэргэ маҥнайгыбын кыттар буоламмын улаханнык долгуйбутум. Ол кэннэ бэйэбин тардынан, симмэр түһэн кииристим. Бу күрэхтэн, бастатан туран, улахан уопут ыллым. Араас улуус спортсменнарын кытары билистим.  Кинилэр саҥа саҕалыыр   киһиэхэ сүбэ-ама биэрбиттэрэ киһини үөрдэр, күүһүгэр күүс эбэр. Тэрээһин олус үрдүк таһымнаахтык ааста. Мас-рестлинг Саха сиригэр биһирэбиллээх спорт көрүҥэ буоларын быһыытынан, олус элбэх көрөөччү ыалдьа кэлбит. Уус-Алдан дьоно-сэргэтэ ыалдьытымсахтарын, үөрүнньэҥнэрин, амарах санаалаахтарын бэлиэтиэххэ наада. Бэрт үчүгэй өйдөбүллэр хааллылар, – диэн Иван кэпсиир. – “Манчаары оонньууларыгар” диэри хаалбыт бириэмэни мүлчү туппакка, мас-рестлинг техникатытыгар күүскэ үлэлэһиэхпин наада, онно сөптөөх спарринг-партнер көстөрө буоллар. Ону таһынан күүс дьарыгын умнар эмиэ сатаммат”.

Республика таһымыгар киирсии оройуонтан чыҥха атын буоллаҕа. Ону барытын ааһан, уолбут «Манчаары оонньууларыгар” барары ситистэ.Маннык улахан күрэхтэһиилэргэ таптаабыт киһи мээнэ барбат. Биһиги билиэх уонна өйдүөх тустаахпыт, бу элбэх үлэттэн, дьарыктан уонна сыраттан кэлбит ситиһии буолар.

Аны сайын күүстээхтэн күүстээхтэр Үөһээ Бүлүү улууһугар түмсэн, бэйэлэрин кыахтарын холонуохтара, ааттарын-суолларын былдьаһыахтара. Булуҥ улууһун көмүскүү барар спортсмеммытыгар үрдүк ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ. Бары биир киһи курдук ыалдьыахха, өйүөххэ.

Хамаанданы илдьэ сылдьыбыт Жан Самойлов санаатын маннык үллэстэр:

– Чемпионакка Булуҥ улууһун аатыттан киирсэн Болтунов Иван (65 киилэҕэ), Щебетюк Алек­сандр (75-кэ) уонна   Селиванов Иван (80-ҥа) кыайыылаахтарынан ааттанан, “Манчаары оонньууларыгар” путевка ылан, улууспут спартакиадаҕа кыттар үрдүк чиэскэ тигистэ. Уолаттар путевка ылбыттарыттан үөрүүбүт улахан, улууспут бу спорт көрүҥэр киирсибэтэҕэ ыраатта. Ыраах сиртэн кэлэн, үс путевка хаһаайыннара буолбуппут – биһиэхэ улахан үөрүү уонна ситиһии.

Бу уолаттарбытыттан Селиванов Иван мас-рестлиҥҥа саҥа киһи буолар. Ол да буоллар кини киһи көрөн астынар кырасыабай киирсиилэри көрдөрдө. Республика таһымнаах улахан күрэххэ  бастакы холонуута диэтэххэ, 28 ааттаах-суоллаах дьонтон тохсус буолар диэн олус үчүгэй көрдөрүү. Кыттыбыт дьоммут турниртан бары астыннылар. Эттэринэн-хааннарынан биллэхтэрэ. Уолаттарбын көрө-көрө, ааранан бэйэм да киирсиэхпин баҕарталаан ылбытым.

Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ

В «Играх Манчаары»

участие примут трое булунчан

18 и 19 февраля в селе Боро­гонцы Усть-Алданского улуса прошел чемпионат Республики Саха по мас-рестлингу на призы Гаврила Десяткина – Күүстээх Дэһээккин. В турнире боролись около 476 спортсменов из 36 районов республики. По итогам чемпионата лучшие из лучших получили путевки на «Игры Манчаары» и чемпионат России. Юбилейная ХХ Спартакиада по нацио­нальным видам спорта «Игры Манчаары» в 2017 году пройдёт в Верхневилюйском улусе в июле.

На чемпионате по мас-рестлингу в Борогонцах честь Булунского улуса защитили шес­теро мужчин и две женщины, в том числе и студенты из Булунского района, которые в данное время учатся в Якутске. Соревнования проводились по круговой системе – с выбыванием после двух поражений, то есть победителей определяли по набранным очкам.

Из Тикси на республиканском помосте боролся за победу Иван Селиванов. Из 28 спортсменов в весовой категории до 80 кг Иван занял девятое место и получил путевку на летние «Игры Манчаары».

Иван Селиванов – уроженец п. Тикси, является сотрудником Росгвардии, работает командиром отделения вневедомственной охраны по Булунскому району. Спортивную деятельность начал еще со школы. Занимался многими видами спорта, в том числе и смешанными единоборствами. Настоящий интерес Иван всегда проявлял к якутским национальным видам спорта. Уже на протяжении нескольких лет он является в нашем районе абсолютным чемпионом по борьбе хапсагай и мас-рестлингу. Но на соревнованиях такого уровня он принял участие впервые.

«Для меня участие в республиканском чемпионате было волнительным, ведь по сути – это мое первое участие в соревнованиях такого уровня. Но когда провел первые схватки, волнение отступило. Познакомился с опытными спортсменами. Они дали мне полезные советы по атакующим приемам в мас-рестлинге», – делится с нами своими впечатлениями Иван.

Мас-рестлинг – очень попу­лярный вид спорта в нашей республике, и соревнования проходят всегда на высоком уровне.

«Хотелось бы отметить, что жители Усть-Алданского улуса очень приветливые, улыбчивые, гостеприимные люди. От чемпионата остались только положительные эмоции!», – говорит спортсмен.

О результатах соревнований рассказал руководитель команды из Булунского района Жан Самойлов:

– По результатам этих со­ревнований путевки на «Игры Манчаары» получили следующие спортсмены: Болтунов Иван (65 кг), Щебетюк Александр (75 кг) и Селиванов Иван (80 кг). Мы очень рады такому результату. По этому виду спорта наш улус давно не принимал участие в республиканских соревнованиях.

Нашим спортсменам необходимо усиленно готовиться, ведь этим летом в Верхневилюйском улусе на «Игры Манчаары» соберутся самые сильные люди республики.

Харысхан ПОПОВ

Фото из сайта ЯСИА

Игры Манчаары – спартакиада по национальным видам спорта. Проводится каждые четыре года (до 1999 года – каждые два года). В программе "Игр Манчаары": якутские прыжки, мас-рестлинг, гиревой спорт, бег, борьба хапсагай, стрельба из лука, пулевая стрельба, многоборье, северное двоеборье, конные скачки.

Первые официальные соревнования по двум национальным видам спорта – хапсагаю и атах оонньуута (якутские прыжки) – прошли в 1932 году в рамках программы Первой Всеякутской Спартакиады.