Быыкаптааҕы агрооскуола улуус дьонун бэйэ продукциятынан хааччыйыа
Саха сиригэр тыа оскуолалара улахан аҥардара агрооскуола статуһун ылан тыа хаһаайыстыба салааларынан дьарыктанан, оҕолору кыра саастарыттан үлэҕэ сыстыгас буолалларыгар үлэлэһэллэр. Биллэрин курдук, тыа хаһаайыстыбатын сайдар кэскилэ – агрооскуола. Биһиги улууспутугар Быыкаптааҕы орто оскуола 2015 сыллаахха агрооскуола аатын ылбыта.
Манна оҕолор үөрэх эрэ диэнинэн муҥурдаммакка, үлэни таптыыр уонна өбүгэлэрин үгэстэрин салҕыыр, төрүт дьарыктарын билиҥҥи технологияны кытта дьүөрэлээн, төрөөбүт дойдуларыгар туһалаах дьон буола улааталларыгар учууталлар олук уураллар. Ол да иһин улуус оскуолалара агрооскуола диэҥҥэ көһөн, уларыйан эрдэхтэрэ.
Холобура, соҕуруу улуус оскуолалара үүнээйи үүннэриитинэн, тигээйи иитиитинэн дьарыктанар эбит буоллахтарына, хоту дойду агрооскуолалара таба иитиитинэн, балыктааһынынан дьарыктаналлар. Ол курдук, быыкаптар урут-уруккуттан балыгынан дьарыктаммыт буоланнар, оскуолаларын сүрүн хайысхатынан балыктааһыны оҥорбуттар. Балыктааһын ымпыгын-чымпыгын 10-11 кылаас оҕолоро агроуруоктарга үөрэтэллэр. Холобура, куһаҕанын талан эттэххэ, үөрэххэ киирбэккэ хааллахтарына, кинилэр номнуо идэлээх, ханна баҕарар үлэлиир кыахтаах,олоххо бэлэм дьон буолаллар.
Агрооскуола сыалын-соругун, хайдах тэриллибитин, инники былааннарын туһунан Быыкап оскуолатын дириэктэрэ Гаврил Иванов кэпсиир.
Оскуолабыт
агрооскуола аатын
2015 сылга ылбыта
– Быыкап оскуолатыгар 2002 сыллаахтан физкультура учууталынан ананан кэлэн, үлэбин саҕалаабытым. Оскуолабыт агрооскуола аатын 2015 сылтан ылбыта. Өбүгэлэрбит балыгынан ииттэн олордохторо, онон үгэспитин сүтэрбэт сыаллаах оҕолорбутун кыра эрдэхтэриттэн балыктааһыҥҥа сыһыарабыт. Онон оскуолаларын бүтэрэллэригэр үөрэнээччилэрбит номнуо идэлээх дьонунан тахсаллар – иккис разрядтаах рыбовод, балык уонна муора бородууктатын обработчига диэн идэни баһылыыллар. Үөрэх ыытарбытыгар көҥүл, лицензия барыта баар.
Агрооскуола статуһун ыларбытыгар СӨ Үөрэҕириитин министиэристибэтэ, улуус үөрэҕин салалтата улахан көмөнү оҥорбуттара.Бары салалталар утары илиилэрин уунан, улахан ыарахаттары көрсүбэтэхпит диэххэ сөп.
Үөрэҕи уонна үлэни тэҥҥэ тутабыт. 10-11 кылаас үөрэнээччилэрэ нэдиэлэҕэ иккилиитэ эбии агроуруоктардаахтар.
Былырыын оскуолабыт материальнай техническэй баазатын тупсаран, наадалаах тэриллэри ылан аҕалбыппыт. Манна улуустааҕы үөрэҕирии управлениетын начаалынньыга Федулова Вероника Симовна улаханнык көмөлөспүтэ.
Инники былааммыт
– Балыгынан бэйэ бородууксуйатын оҥорон таһаарар производство буолар санаалаахпыт. Кыһын балыктаабыт балыкпытын обработкалаан, бастатан туран, Тиксии маҕаһыыннарыгар атыылыахпыт этэ. Инники ыра санааларбыт, былааннарбыт инниктэр.
Эһиил документациябытын ситэрэн-хоторон оҥорон бүттэхпитинэ барыта табыллыа диэн эрэллээхпит, нэһилиэнньэни сибиэһэй бородууксуйаннан хааччыйыахпыт. Билигин оҥорон таһаарбыт аспытын элбэх сиргэ презентациялаан көрдөрдүбүт. Улуустааҕы Роспотребнадзор, онтон да атын салалталар утары баралларын биллэрдилэр.
Сайын аайы дэриэбинэттэн 120 км тэйиччи сиргэ “Арктика” холкуос баазатыгар оскуола салалтата оҕолорго лааҕыр арыйан үлэлэтэр. Оскуола тутаах өйөбүлүнэн "Арктика" холкуос буолар.Ол курдук, оҕолор холкуос үлэһиттэрин өҥөлөрүнэн практиканы ааһаллар.
Бэлиэтээн этэр эбит буоллахха, профильнэй кылаас элбэтэргэ үлэ ыытылла турар. Ол курдук, агроуруоктары 9 кылаастан киллэрэр былааннаахтар.
Ону таһынан, оскуола салалтата билигин иитиллээччилэрин "Бураанынан" салайарга-ыытарга үөрэтэр. Ыытыы куурсун ааста диэн справка биэрбиттэрин кэннэ, Тиксииттэн аналлаах үлэһиттэр тиийэн, экзамен түмүгүнэн права биэрэллэр.
Оскуола агро- эрэ хайысхатынан дьарыгырбакка, оҕону иитии чааһынан эмиэ киэҥник хабаллар. Араас акциялар, тэрээһинннэр ааһаллар, оҕолорго оҕо хамсааһыннара тэриллэн үлэлииллэр. Холобура, Тимуровскай оҕо хамсааһына номнуо үлэлээбитэ хаһыс да сыла буолла. Кинилэр саас аайы кылааһынан тахсаннар нэһилиэк кыаммат араҥатыгар көмө оҥорор үтүө үгэстээхтэр: мас хайыталлар, муус киллэрэллэр.
Вероника Федулова, улуустааҕы үөрэҕирии управлениетын начаалынньыга:
– 2015 сыллаахха Быыкап уонна Бороҕон оскуолалара республика үрдүнэн агрооскуола статуһун ылбыттара. Быыкап оскуолатын оҕолоро кыра кылаастан балыгынан дьарыктаналлар, хайдах балык хостооһунун, технологиятын барытын эрдэттэн үөрэтэ сылдьыбыттара. Биһиэхэ 2015 сыллаахха кыргыттар ойбону алларан бэйэлэрэ балыктыылларын уонна хайдах балыгы астыылларын көрдөрбүттэрэ. Билиҥҥи бириэмэҕэ сөп түбэһэр ирдэбилинэн дьарыктанан эрэллэр эбит диэн санааҕа кэлбиппит. 2016 сыллаахха муниципалитет үрдүттэн харчы көрбүппүт, онон кинилэр билиҥҥи олоххо эппиэттиир саҥа оборудование (коптильнай уонна ваакумнай упаковщик) ылыммыттара. Онон оҕолор учууталларын кытары бородууксуйа арааһын таһаарар буоллулар. Холобура, бэлимиэн, тиэптэл, кэтилиэт, ыыһаммыт балык оҥороллор. Билигин оскуолаҕа биисинэс-инкубатор тэриллэригэр үлэлэһэ сылдьабыт.
Татьяна Горохова, улуустааҕы үөрэҕирии управлениетын исписэлииһэ:
– Быыкап агрооскуолата манна, Тиксиигэ, үөрэх салалтатыгар бэйэлэрэ оҥорон таһаарбыт балыктан бородууксуйаларын рекламалыы, презентациялыы кэлэ сылдьыбыттара. Эбэн эттэххэ, хас бородууксуйаларыгар этикеткалардаахтар этэ. Мин, холобура, астарыттан тууһаммыт балыгы уонна тиэптэл ылбытым. Бородууксуйалара барыта вакуумнай упаковкалаахтар этэ. Киэһээҥҥи остуолбутугар маанылаах ас буолбуттара. Дьиэ кэргэмминээн бары боруобалаан, олуһун сөбүлээбиппит, бэрт минньигэстик аһаабыппыт. Балыктара, биир тылынан эттэххэ, олус сибиэһэй, минньигэс, сииргэ бэлэм этилэр.
ЫСПЫРААПКА:
Балыксыттар бөһүөлэктэригэр, Быыкапка, 1939 сыллаахха оскуола арыллан үөрэх кыһата саҕаламмыт.
1963 сыллаахха диэри оскуола сэттэ кылаастаах.
1963 – аҕыс кылаастаах оскуола.
1990 (олунньу ый) – оскуола уон кылаастаах буолбута.
2015 – оскуола агрооскуола статуһун ылбыта.
Араас сылларга оскуолаҕа дириэктэртэрдээбит дьон: Н.И. Каранкевич (1963 сылга диэри), И.Б. Колодина (1963 сылтан), В.Я. Самодошвили (1975 сылтан), Д.С. Зверев (1976 сылтан), Р.Т. Гардолеев (1977 сыллаахтан), А.И. Николаев (1979 сыллаахтан), Р.Т. Гардолеев (1981 сылтан), В.А. Максимов (1982 сыллаахтан), А.Г. Марков (1989 сылтан), А.С. Левашов (1991 сылтан), А.И. Попова (1993-2007).
2008 сыллаахтан Быыкаптааҕы орто оскуола дириэктэринэн Г.Ю. Иванов үлэлиир.
Билиҥҥи туругунан оскуола 86 үөрэнээччилээх.
Балаһаны бэлэмнээтэ Харысхан ПОПОВ