Эйэ, үлэ, МААЙ: Тиксии олохтоохторо Маайдааҕы хаамыыга таҕыстылар
Дойду бары регионнарын олохтоохторо Эйэ, Үлэ, Маай бырааһынньыгын параадтаан көрүстүлэр. Дьокуускайга уонна өрөспүүбүлүкэ улуустарыгар норуот күүлэйэ, бырааһынньыктааҕы кэнсиэрдэр, спортивнай күрэхтэһиилэр буолан аастылар.
Тиксиигэ күөх Маай бырааһынньыгын көрсө бары тэрилтэ үлэһиттэрэ, олохтоохтор сүргэлэрэ өрө көтөҕүллэн, “Айхал” этнокултуурнай киинтэн "Мегафон" дьиэтигэр диэри былаахтары, былакааттары уонна араас өҥнөөх саарыктары өрө тутан, күөрэччи уунан күргүөмнээхтик хаамтылар.
Сандал саас кэлбитин бэлиэтии мустубут дьоҥҥо, улууспут бас-көс дьоно үөрүүлээх миитиҥҥэ эҕэрдэ тыллары эттилэр, култуура эйгэтин үлэһиттэрэ кэнсиэр бэлэх ууннулар.
Бырааһынньыгы тэрийээччилэр куукула, “Хаатыҥка да хаатыҥка” уонна дьиэ кэргэн күрэхтэрин тэрийэн ыыттылар. Күрэхтэргэ тэрилтэ үлэһиттэрэ, баҕалаах дьон кырасыабай оҥоһуулаах куукулаларын дьэндэтэн туруордулар уонна ураты быһыылаахтык оҥорбут бэйэлэрин хаатыҥкаларын дьон дьүүлүгэр таһаардылар. Онтон дьиэ кэргэн күрэҕэр эбээ сундууга, хаар киһини сыбаан оҥоруу, аҕалар, ийэлэр көрдөөх оонньууларга илин-кэлин түсүһүүлэрэ дьон көрүн көҕүлүттэн тутта.
Атыы-эргиэн дьоно Тиксии ыалдьыттарын уонна олохтоохторун сылаас аһынан хааччыйдылар, атыыларын норуот күүлэйигэр дэлэйдик уурдулар. Ону таһынан, араас хабааннаах маассабай оонньуулар, спортивнай күрэхтэһиилэр буоллулар.
Бу күн тэрээһиниттэн дьон бары сынньана дуоһуйан, оонньоон-көрүлээн, сылааларын таһааран үөрэн-көтөн тарҕастылар.
Кылгастык Бырааһынньык историятыттан билиһиннэрэр буоллахха, бастаан Аан дойду үрдүнэн үлэлээн иитиллээччилэр биир санааланыылара диэн ааты ыла сылдьыбыт. Биллэринэн, 1886 сыл ыам ыйын маҥнайгы күнүгэр Эмиэрикэ үлэһит дьоно үлэни тохтотон, аҕыс чаастаах үлэ күнүн олохтооҥ диэн забастовка тэрийбиттэр. 1889 сыл бэс ыйыгар Парижтааҕы конгресс II Аан дойду түмсүүтүн тэрилтэтэ, Чикаго куоракка үлэһиттэр хамсааһыннара буолбутунан сибээстээн, ыам ыйын бастакы күнүгэр сылын ахсын демонстрация оҥорор быһаарыы ылыммыта. Ол курдук, аан маҥнайгы Бастакы маай бырааһынньыга 1890 сыллаахха Австро-Венгрия, Бельгия, Германия, Дания, Испания, Италия, АХШ, Норвегия, Франция, Швеция уонна да атын дойдулар судаарыстыбаларыгар ыытыллыбыта.
Арассыыйаҕа 1890 сыллаахха «Аан дойду үрдүнэн үлэлээн иитиллээччилэр биир санааланыыларын күнэ» диэн ааттаах Арассыыйскай империя саҕана ыытыллыбыта.
Билигин Аан Дойду элбэх дойдуларыгар бырааһынньык Үлэ күнэ быһыытынан биллэр. Бу күн норуот күүлэйэ, артыыстар кыттыылаах кэнсиэр, араас дьаарбаҥкалар уонна да элбэх бэһиэлэй, көрдөөх-нардаах тэрээһиннэр ыытыллаллар. Онтон сорох дьоҥҥо бу күн үлэттэн сынньаныы, дьиэ кэргэни кытта атаарыы күнэ диэн ааһар.
Бүгүҥҥү күҥҥэ Эйэ, Үлэ, Маай бырааһынньыга 142 дойдуга бэлиэтэнэр.
Харысхан ПОПОВ
Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ