Саха сиригэр үлэтэ суох аҕыйах
XX үйэ бүтүүтүттэн олохсуйбут “Оҕо саада – Оскуола – Үрдүк (орто) үөрэх – Үлэ – Биэнсийэҕэ барыы” диэн бэрээдэк улаханнык уларыйа илик. Ол иһин ыччат үөрэҕин бүтэрэн баран күүскэ сыал туруорунан, үлэ көрдөнөр. Ханнык идэни баһылаабытыттан тутулуга суох үлэ буларыгар ыарахаттары көрсөр. «Эдэр саас» хаһыат бэҕэһээҥҥи устудьуоннар төһө үлэ булбуттарын, уопсайынан, республикаҕа үлэ боппуруоһа хайдах балаһыанньалааҕын ырыҥалаан көрдө.XX үйэ бүтүүтүттэн олохсуйбут “Оҕо саада – Оскуола – Үрдүк (орто) үөрэх – Үлэ – Биэнсийэҕэ барыы” диэн бэрээдэк улаханнык уларыйа илик. Ол иһин ыччат үөрэҕин бүтэрэн баран күүскэ сыал туруорунан, үлэ көрдөнөр. Ханнык идэни баһылаабытыттан тутулуга суох үлэ буларыгар ыарахаттары көрсөр. «Эдэр саас» хаһыат бэҕэһээҥҥи устудьуоннар төһө үлэ булбуттарын, уопсайынан, республикаҕа үлэ боппуруоһа хайдах балаһыанньалааҕын ырыҥалаан көрдө.
Улууска үлэлээх буолуу туруга хайдаҕый?
Күндү ааҕааччы! Үөһээ суруллубут “ Саха сиригэр үлэтэ суох аҕыйах” ыстатыйаны ааҕан баран биһиги бэйэбит улууспутугар үлэлээх буолуу туруга бу сылга хайдаҕын, туох үлэлэр ыытыллыбыттарын туһунан Булуҥ улууһун улэлээх буолууну хааччыйар сулууспа салаатыттан ыйыталастыбыт. 2012 сылга уопсайа 243 киһи үлэни ыйыталаспыт буоллаҕына, бу сылга 7 быраһыанынан элбэх ол эбэтэр 260 тэҥнэспит. Ол эрээри учуотка турбут дьоҥҥо үлэни булан биэрии бу сылга 181 киһиэхэ тиийбит. Ааспыт сыллааҕар 11 бырыһыан улааппыт. Улууска 118 киһи үлэтэ суоҕунан ааҕыллар буоллаҕына 36 бырыһыана тыа сирин олохтоохторо буолаллар. Улууска алта тэрилтэттэн уопсайа 90 киһи үлэ миэстэтэ кыччатыллан үлэтэ суох хаалыыларын түмүгэр 20 киһи үлэтэ суоҕунан ааҕыллыбыт. Үлэлээх буолууну хааччыйар сулууспаҕа 60 үлэ вакансията баар. Маны ырытан көрөр буоллахха доруобуйа харыстабылын үлэһиттэрэ сиэстэрэлэр, фельдшердар, акушеркалар, үөрэҕирии салаатыгар омук тылын учуутала, логопед, психолог ону тэҥэ дьиэ-уот коммунальнай хаһаайыстыбатыгар суоппардар, хочуолунай машинистара, сантехниктар, газоэлектросварщиктар, трактористар ордук ирдэбиллээхтэр.
Алта киһи кылгас кэмҥэ үлэҕэ киирдилэр. Ону тэҥэ дьиэ-уот хаһаайыстыбатын салаатынан хайысхалаан уон киһи үөрэххэ ыытылынна. Сокуоннай саастарын туола илик 14-тэн 18-гар дылы саастаах эдэр ыччаттар сайыҥҥы кэмҥэ үлэлээх буолуулара хааччылынна. Кинилэр улуус араас тэрилтэлэригэр 72 үлэ миэстэтин хаптылар. Сүрүннээн тыа хаһаайыстабын уонна олохтоох дьаһалталар хайысхаларынан үлэлээтилэр. Улуус үрдүнэн билиҥҥи кэм туругунан учуотка 79 киһи турар, былырыын бу кэмҥэ 77. Бу салаа 148 үлэни ыйыталаһааччыларга профоринтационнай үлэни ыытта.
Евдокия БАИШЕВА