2013 - Тыа сирин сыла Боро±он уґун µйэлээхтэрэ

Боро±он уґун µйэлээх дьонноо±унан – кэрэхсэнэр нэґилиэк. Холобура, Ст­руч­­ков Иван Алексеевич, Стручков Алек­­сей Алексеевич уонна Горохов Арьян Виссарионович (1895-1995) 100 саас­тарыгар 2-3 сылынан тиийбэ­тэх­тэрэ диэн кэпсииллэр.

Дарья Фёдоровна Горохова (1842-1952), Марфа Иванов­на Ста­ростина  (1914-2009),  Василий Ива­нович Старостин (1912-2007), Дария Его­ровна Понаморева (1909-2004),  Егор Кириллович Стручков 104 саа­ґы­­гар диэри уґуннук олорбут ытык кыр­дьа­±ас­тар.

Василий Егорович Бурцев (1836-1944). Кини 110 сыл олорбут киhи. Омо­­лой ірµскэ ар±ааттан Сиэтиндьа диэн салаа µрэх туґэр биэрэгэр Сал­лыр диэн сиргэ тіріібµт. Баhылай олус сытыы – хотуу, кэлбит – барбыт ки­­hи эбит. Дьаhаллаах, ійдііх, дьоІ­Іо µтµі -мааны сыhыан­наах эбитэ µhµ. Дьон-сэргэ кинини хай­±аан, ытыктаан Ча­хаан диэн ааттыыр киhилэрэ эбит. Та­баны иитиитинэн киэІник бил­либит. Табата хаhан да кітіхтірбіт, ку­руук тірілкій буолан, 1000-1500 тібі­±і тиийэ сылдьыбыт. Чахаан кэргэ­нинээн Ульяна Федоровналыын ал­та уоллаахтара итиэннэ µс кыыс­таах­тара. Кыргыттар бары атын улуус­ка эргэ тахсан барбыттар. Уолаттара Хабы­рыыс, Игнатий, Христофор, Сэмэн уонна Мэхээлэ  дьиэлэнэн-уот­танан туспа барбыттар.А±алара бары­ларыгар таба,сылгы, сµіhµ ілµµ­лээбит, бэйэлэрэ кыра уолларын Лэби­риэн­тэйи кытта олорбуттар. 1930 сыл­лаахха, ыал буолбут о±олорун кур­дук, колхозка киирэн хаhаа­йыс­тыба­ла­рын холбообуттар.

Наталья Григорьевна Сыро­ват­с­кая (1861-1965), 104 сыл олорбута. Кини Ґі­ґээ ДьааІыга «Кыталык саарбыт» диэн сиргэ тіріібµт. ДьадаІы ыал кыыґын Бурцев Гавриил Васильевич кэр­гэн ылбыта уґу. Хабырыысчаан а±а­та Чахаан утарсыбытын, истибэтэх. На­талья эдэр эрдэ±иттэн  алгысчыт уон­на о±о кіті±ііччµ буолан ыІы­рыы­га сылдьара,ол аата дьахтар тірі­тііччµ, эбэтэр баабыскаґыт диэн буо­лар эбит. Кинилэр улахан кыыстара Евдо­кия Гаврильевна Баланова (1905-1985),– Эдьиий Дуунньа аатырбыт уІуох тутааччы уонна сахалыы эмчит этэ. СыІаах тµґµµтµн, тібі сиигэ атан тах­сыытын оннун булларара. Тібі ыарыы­­тын имэрийэрэ, тым­ныйыыт­тан куйаха унуохха сыстыытын сатаан хоІнороро. Кыра о±о киинэ тахсарын кил­лэрэрэ уонна биэстээх алтан харчыны саба тутан хам баайтарара. Ис–µіс ыарыытын кµµстээх, сылаас илии­тинэн илбийэрэ. УІуох тос­туутун, µлтµрµйµµтµн бастаан бигээн, оргууй а±ай  туппахтыыра. УІуохтара он­нуларын булла±ына, сіп со±ус ха­лыІнаах тымтыгынан тутан оґордоро. Ол дьоно µтµірэн, µлэлээн–хамнаан, ыал­дьыбакка-сµппэккэ µйэлэрин моІууллара.

Мария Иннокентьевна Иванова 1921 сыллаахха, тохсунньу 1 кµнµгэр кµн сирин кірбµтэ. Тыыл ветерана. Кол­хоз араас µлэтигэр сылдьыбыта. Кини оло±ун аргыhа Алексей Давы­дович эдэр сааhыгар Алдан кімµhµгэр µлэ­лии сылдьан,хоту кэлэн Мария­лыын ыал буолан, сэттэ уол­ламмыттара. А±алара Алексей кад­ровай бул­чут этэ, 90 сааhыгар аан дойду­туттан арахсыбыта. Эбээ Мария саа­май сібµлµµр кийиитигэр, Мария Его­ровна±а сылаастык-сымна±астык, са­наатын хоту дьоллоохтук олорор. Би­лигин 15 сиэннээх, 12 хос сиэн­нээх, 2 хос-хос сиэннээх Мария эбээ сар­сыарда эрдэ туран чэйин оргутар. Кы­ра сааhыттан чіл оло±у тутуспут буо­лан, табах сытын сібµлээбэт, ары­гыны амсайбат. Дьоно сµіhµлээхтэр. Онон µµттээх чэйи, сарсыарда аайы кµір­чэ±и, киэhэ суораты уонна сибиэ­hэй эти хаhан да быспакка  аґыыллар. Кимиэ­­хэ ба±арар куруук  сµбэ-ама буолар ытык кырдьа±ас.

 Мария Егоровна Горохова кэп­сии­ри­нэн орто сэниэ ыалга 1919 сыл­лаахха  дьонугар сэттис о±онон кµн си­рин кірбут. Барыта уон о±о буолан иитил­лэн киґи-хара буолбуттар.1931 сыл­лаахха аан маІнай арыллыбыт бас­такы кылааска µірэнэ киирбит. Бэґис кы­лаас кэнниттэн оскуолаттан уура­йан, уон сэттэ сааґыгар колхозка суоч­чут­туур Горохов Михаил Кирил­ловичка кэргэн тахсыбыт. Сэрии кэ­ми­­гэр  сµіґµ кірііччµнэн µлэлээ­бит. Ити сылларга ким да ыарахан µлэт­тэн толлон турбат этэ. Бары µлэ­лээн-хам­саан, о±олорун иитэн-аґатан, оло±у салгыыр дьону улаа­тыннар­быттар. Ма­рия Егоровна то±ус о±ону тірі­тін улаа­тыннарбыт, дьон оІор­тообут. Билигин 22 сиэннээх,17 хос сиэн­нээх, 2 хос-хос сиэннээх. Мария Его­ровна 94 саа­ґыгар µктэнэн да ба­ран Хара-Уулаах­ха, Тиксиигэ, Боро­±оІІо о±олоругар, сиэн­нэригэр ку­руук кэлэ–бара сыл­дьар.

Наталья Стручкова,

Боро±он орто оскуолатын 11 кылааґын µірэ­нээч­читэ