Болҕомто кэскиллээх боппуруостарга
“Маяк Арктика” хаһыат
кулун тутар 13 күнүн
27 нүөмэригэр суруллубутун курдук,
Саха Республикатын Президенин
уонна Правительствотын
сыллааҕы үлэтин оччуоттуур бөлөх
Булуҥ улууһун сэттэ
нэһилиэктэригэр сылдьан,
олохтоохтору кытта көрсөн,
кинилэр туруорсар боппуруостарын,
этиилэрин, күннээҕи кыһалҕаларын
билистилэр. Ол көрсүһүүлэр
түмүктэринэн улуус дьаһалтатын
уонна тэрилтэ салайааччыларын,
сырдатар-иһитиннэрэр ситимнэр
үлэһиттэрэ кыттыылаах мунньаҕы
правительство бөлөҕүн
салайааччыта
Павел Маринычев ыытта.
Үгүс нэһилиэктэргэ тыын боппуруостарынан оҕо саадын, балыыһа, хочуолунай, дизельнай станция тутууларын олохтоохтор туруорустулар. Холобур, Бороҕоҥҥо оҕо саадын тутуутугар матырыйаала ситэри кэлбэккэ, ааспыт сыл саас, сайын олохтоохтор бэйэлэрин күүстэринэн кырааскалааһыҥҥа, ханаппаакылааһыҥҥа көмөлөспүттэрин үрдүнэн, үлэ тохтоон турар. Бу сылга оҕо-саадын тутуутун ситэрэн үлэҕэ киллэрэргэ диэн этэн туран, Павел Алексеевич “Оччоҕо тоҕо олохтоохтор, оннооҕор хочуол миэстэтигэр тириэрдиллэ илигин туруорсалларый” – диэн ыйытта. Бу боппуруоска улуус дьаһалтатын баһылыгын бастакы солбуйааччыта Г.Р. Птицын: “Ааспыт сыл ахсынньытыгар хочуолу нэһилиэк баһылыга Т.Д. Томская тиэйэн барбыта, онтон атын матырыйааллары бэдэрээччит ылбыта” – диэн быһаарда.
Бороҕоҥҥо уонна Быыкапка олорор дьиэлэри киин ититэр хочуолунайга холбооһун боппуруостара сытыытык турбуттар. Бороҕоттор төһө да мастаах сиргэ олордоллор, чугаһынан уокка оттулар мас суох буолан, онтон Быыкаптар муора кытылыттан булар мастара аҕыйаан, муус, хаар анныттан олус эрэйдээхтик, ону да бэйэ техникалаах өттүлэрэ тиэнэн оттуналлара ыйылынна.
Быыкап нэһилиэгин дьаһалтатын баһылыгар Н.И. Селляховаҕа чааһынай дьиэҕэ олорооччулар субсидиянан туһаналларыгар, 2014 сылга киирбит саҥа бэрээдэк быһыытынан сайаапкалары хомуйан, субсидия агенствотыгар докумуоннарын биэрэллэригэр түргэтэтии боппуруостарыгар үлэлэһэригэр Павел Алексеевич сорудахтаата. Быыкапка саҥа оскуоланы тутуу боппуруоһугар тохтоон маннык быһаарыыны ылыннылар. Ол курдук, бу сылга капитальнай өрүмүөн ыытарга, ону тэҥэ экспертнай хамыыһыйа тэрийэн дьиэ туругун быһаарарга этилиннэ. Дизельнэй станция уонна фельдшерскай пуун тутуулара Быыкапка 2015 сылтан саҕаланыахтаахтарын ыйдылар.
Бу нэһилиэк балыктааһынынан дьарыктанар буолан, элбэх ыйытыылар балыктааһыҥҥа лицензия ылааһыҥҥа киирдилэр.
Онтон Таймылыыр уонна Быыкап нэһилиэктэригэр хочуолунайдар тутуулара бу сылтан саҕаланыахтара. Таймылыырга кыһыҥҥы суолунан хочуол Тиксиигэ дылы кэлиэхтээх.
Таймылыыр учууталлара оскуола дьиэтэ эргэрбитин ыйан туран, капитальнай өрөмүөн наадатын этиннилэр. Маны таһынан оскуолаҕа, чуолаан, биология, химия учууталлара суохтара, быйыл 11-с кылааһы бүтэрэр оҕолор үөрэххэ киириилэригэр харгыс буолуон сөбүн төрөппүттэр тириэртилэр.
Улуустааҕы үөрэҕирии управлениетын салайааччыта И.П. Кирсанова бу боппуруоска маннык эппиэти биэрдэ: “Биология, химия учуутала 2013-2014 үөрэх дьылын саҥатыгар кэлэн үлэлээн иһэн, уурайбыта. Билигин кинини олохтоох учуутал солбуйар”.
Нэһилиэккэ этно-культурнай киин капитальнай өрөмүөҥҥэ наадыйыытын ыйан туран, материальнай-техническэй базатын бөҕөргөтүү боппуруостарын туруорустулар.
Улууспут үгүс нэһилиэктэрин олохтоох дьаһалталара, муниципальнай унитарнай тэрилтэлэрэ вездеход наада диэн туруорсууларыгар П.А. Маринычев: “Арктика сылынан вездеходтары атыылаһан, хоту улуустары хааччыйыахтаахпыт”, – диэн эттэ.
Күһүүр нэһилиэгин олохтоохторун туруорсар боппуруостара – оскуола тутуутун түргэтэтии буолар. 2013 сылга федеральнай бюджеттан 80 мөлүйүөн, 2014 сылга 495 мөллүйүөн үп көрүллүбүт. Оскуола сыбаайата түһэн турар. Быйыл уу суолунан тутуу матырыйааллара эбии тиэйиллэн, сүрүн бэдэрээччит государственнай экспертизаны ааһан, кэлэр үөрэх дьылыгар Күһүүр оҕолоро саҥа оскуола аанын аһыахтара диэн олохтоохтор эрэнэллэр.
Онтон бу нэһилиэк Булуҥнааҕы унитарнай тэрилтэ үлэһиттэрэ суһал көмөнү, хонтуруолу бырабыытылыстыба уонна тыа хаһаайыстыбатын министерствотын өттүттэн эрэйэллэрин эттилэр. Кинилэр оттук суоҕун, тэрилтэ дириэктэрэ Г.Г. Михайлов үлэтин сөптөөҕүнэн аахпаттарын, элбэх өйдөнүллүбэт, ситэриллибэтэх, ол иһигэр МУТ үлэһиттэрин чааһынай дьиэлэрин тутуутун төлөбүрүгэр тахсыбыт боппуруостарга тохтоотулар.
Павел Маринычев улууска ханнык да нэһилиэктэрдээҕэр Сииктээхтэргэ тиийэ сылдьыытын ордук сөбүлээбитин эттэ. Төһө да аҕыйах ахсааннаах нэһилиэнньэ буоллар, манна олохтоохтор күннээҕи кыһалҕаларын бэйэлэрэ быһаарынан, саамай кэскиллээх туруорсар боппуруостарынан буолла – 35 миэстэлээх оҕо-саадын уонна хочуолунай тутуулара. “Оҕо-саадын тутуу боппуруоһугар өрөспүүбүлүкэҕэ маннык тутуу бырайыага баар, онно олоҕуран инники былааҥҥа көрөргө, онтон хочуолунай тутуутун боппуруоһугар олох-дьаһах коммунальнай хаһаайыстыбатын салаатынан атын варианнары, ол эбэтэр автономнай (биирдиилээн) хочуоллары туһанаргытыгар сүбэлиибин” – диэн П.А. Маринычев эттэ. Бу нэһилиэккэ фельдшерскай пуун тутуута 2015 сылга былааҥҥа турар.
Хара-Уулаах нэһилиэгэр учаастактааҕы балыыһа тутуутун ордук чорботон бэлиэтээтилэр. Онуоха Павел Маринычев боппуруоһу үөрэтэн, ырытыы оҥорон көрөргө этэн туран, боротокуолга киллэттэрэри ыйда.
Тиксии бөһүөлэгэр Морской уулусса 46 уонна 46 “а” нүөмэрдээх дьиэлэри ким бас билиитигэр киириэхтээхтэрин быһаарсар боппуруоска олохтоох дьаһалта үлэни ыытарыгар, маны таһынан Академик Федоров уулусса 38 нүөмэрдээх дьиэтигэр Булуҥнааҕы дьиэ-уот хаһаайыстыбата өрөмүөн үлэтин ыытан, арендаҕа биэрэригэр сорудах бэрилиннэ.
Тыа сирин олохтоохторун биир тыын боппуруостарынан буолар бородууктанан хааччыллыы. Ол курдук «Якутоптторг» линиятынан арыый да чэпчэки сыаналаах бородуукталар нэһилиэктэргэ тиийэн атыыланаллар эрээри, атыыланар сыаналарын миэстэтигэр дьокутааттар хонтуруоллуулларын олохтоохтор туруорсаллар.
Онтон Тиксии бөһүөлэгэр «Якутоптторг» аҕалар бородуукталарыгар тиксээччи аҕыйах диэн этии бырабыыталыстыба бөлөҕүн кытта көрсүһүүгэ этилиннэ.
Мунньахха этиллибит боппуруостарынан боротокуол оҥоһулунна.
Евдокия БАИШЕВА