Егор БОРИСОВ: “Литература – бу уопсастыба суобаһа”
Саҥа тэриллибит “Саха сирин суруйааччылара” ассоциация атын айар союзтары суох оҥорорго туһуламмат. Бу туһунан Ил Дархан Егор Борисов бэс ыйын 5 күнүгэр Саха театрыгар суруйааччылары кытта көрсүһүүтүгэр эттэ.
Билигин Саха сиригэр икки суруйааччылар Союзтара баар: Саха сирин суруйааччылара уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин Суруйааччылара. Бу икки холбоһук “бэйэ-бэйэлэрин кытта өйдөспөт буолуулара” саха литературатын сайдыытыгар уонна айар дьон үлэлэрин хаачыстыбатыгар, саҥа ааттары арыйыыга олус мэһэйдэри үөскэтэрин суруйааччылар аһаҕастык этэллэр. Бэрт соторутааҕыта культура уонна духуобунай сайдыы министиэристибэтигэр икки Союһу холбуур туһунан кэпсэтии эмиэ буолбуттаах. Бу боппуруос сытыытык турбута уонча сыл буолла.
Егор Борисов маннык ассоциацияны тэрийэргэ бэйэтэ этии киллэрбитэ. Ол иһин быһаарыыта чуолкай: “Суруйааччылар ортолоругар бэйэ эрэ иннин көрүнүү, материальнай барыыһы эрэ быһаарсыы баар, бу буортулаах. Мантан ордук норуот эрэйдэнэр. Дьиҥэр, норуокка, ордук эдэрдэргэ үйэлээх өйдөбүлү, сырдык-ыраас өйү-санааны, олох сүдү чыпчаалын иҥэриэххэ баар этэ. Литература – бу уопсастыба суобаһа. Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларыгар судаарыстыбаттан өйөбүл бу саҥа тэриллибит ассоциация иһинэн ыытыллыаҕа”, -- диэтэ.
Ассоциацияҕа «Полярная звезда», «Чолбон», «Далбар Хотун» литературнай, культурологическай сурунааллар редакциялара киллэриллиэхтээхтэрэ этилиннэ. Маны сэргэ, айар холбоһукка чилиэнинэн саҥа киирээччилэргэ өйдөнүмтүө уонна аһаҕас критерийдэр олохтонуохтара. Салалта өттүттэн үлэни тэрийиигэ уонна үбүлээһиҥҥэ баар көмө салҕаныаҕа. Ол курдук, аан дойду, Россия, регион таһымнаах мероприятияларга суруйааччылар кыттыахтара, эдэр автордар уонна суолталаах литература тахсыытыгар көмө баар буолуо, гонорар, бириэмийэ кээмэйдэрэ үрдүө. Санатар эбит буоллахха, А.Е. Кулаковскай уонна П.А. Ойуунускай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэлэргэ быйыл Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон аатынан бириэмийэ олохтоммута. Ил Дархан бу күн баларга эбии эдэр суруйааччыларга анаан бириэмийэ олохтонуон сөптөөҕүн иһитиннэрдэ. Өссө биир кэскиллээх этиинэн – литератордар дьиэлэрэ тутуллуохтааҕа этилиннэ.
Ассоциация бэрэссэдээтэлинэн «Илин» сурунаал редакторын Олег Сидоровы таллылар. Бырабылыанньаҕа Наталья Харлампьева, Василий Харысхал, Иван Мигалкин, Туйаара Пестрякова, Виктор Чернявский, Андрей Кривошапкин, Ольга Пашкевич, Николай Кривошапкин, Гаврил Андросов киирдилэр. Үлэ устааба бигэргэтилиннэ.
Мунньах кэнниттэн биирдиилээн дьон санааларын бу курдук этиннилэр:
“Егор Борисов холбоһукка чилиэнинэн киирии критерийдарын өссө биирдэ аһаҕастык уонна дьоҥҥо өйдөнөр гына чопчулаан оҥорорго эппитин биһирээтибит. Тоҕо? Суруйуон баҕалаах, суруйа сатыыр, ааҕааччы сэҥээриитин ылбыт дьон элбэхпит. Ити эрээри барыбытын холбоһукка ылбаттар. Баҕалаах киһи үстэн итэҕэһэ суох кинигэҕэ дуу, сурунаалга дуу тахсыбыт литературнай айымньылаах буолуохтаах диэн усулуобуйалаахтар. Оттон сорох суруйар дьон кинигэ таһаартарарга элбэх харчыбыт суох буоллаҕа. Онон араас форумнарга суруйан, дьон дьүүлүгэр айымньыларбытын тириэрдэбит. Биһиги кэпсээммитин дьон күүтэн туран ааҕаллар. Ородьумаан, Ледяной Джек, Долун, Баабаҕа Баатыра, Хомустаан, Маасык уонна Суор Уола курдук ааттар норуокка биллэбит. Ол иһин бу интернет эйгэтигэр суруйар дьону Егор Федоров-Долун мунньуталаан, саҥа сүүрээни биһиги олохпутугар киллэрэн эрэр. Бэйэбитин “Интернет суруйаачыларын Союһа” дэниэхпитин сөп да курдук буолла. Бу “Союзпутугар” бэйэ-бэйэбитин өйөһөн уонна сүбэлэһэн холбоһуктаах кинигэлэрбитин таһаартарарга былаанныыбыт. Биһиги кинигэлэрбит бэчээттэнэн таҕыстахтарына, суруйааччылар холбоһуктарыгар киирэрбитигэр көмө буолуо этэ диэн санаалаахпыт. Бу конференцияҕа Ил Дархаммыт этиитин истэн баран, биһиги курдук суруйууларбытын интернет нөҥүө эрэ тарҕатар, кинигэтэ суох дьону эмиэ болҕомтоҕо ылан көмөлөһүөхтэрэ дуу диэн санаа киирдэ”.
Булуҥ улууһугар эмиэ элбэх айар дьоҕурдаах дьон олорор. Киин библиотека иһинэн талааннаах дьону өйүүр, талааннарын киэҥ араҥаҕа таһаарар үлэ барар. Биирдиилээн ааптардар тэттик кинигэлэрин таһаартарарга дьулуһаллар. Бу үтүө саҕалааһыны тэнитэн, бары бииргэ үлэлээн, ассоциация чилиэттэрэ буоларга үлэлиир кэм кэллэ.
Маны сэргэ, “Чолбон” сурунаал эрэдээктэрин Данил Макеевы көрсөн кэпсэппиппэр, улуустарга баар түмсүүлэр дьон суруйууларыттан бастыҥнартан-бастыҥнарын талан ыыталлара буоллар, сурунаалбытыгар бэчээттииргэ бэлэммит диэбитэ.
Онон, айар куттаах булуҥнар, Литература сылыгар кимиилээхтик киирсэн айыҥ-тутуҥ, дьоҥҥутугар үйэлээх айымньылары бэлэхтээҥ диэн ыҥырабын.
Полина НИКОЛАЕВА