Хорсун холобур хоһоонньута Иван Горнай
Кылгастык бэлиэтии суруйуу – талаан бэлиэтэ.
А.П. Чехов
Ыччакка холобур буолар хорсун санаалаах, уустук эрээри үтүөкэннээх олохтоох, учуутал идэлээх, олоххо үрдүк тардыһыылаах, талааннаах поэт Иван Николаевич Егоров-Горнай, бу ыйга төрөөбүтэ 80 сааһын туолла. Кини Горнай улууһугар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт.
1943 сыллаахха оскуолаҕа киирбит, ол эрээри начальнай кылааһы бүтэрэр сылыгар көрбөт буолбут, ол иһин биэс сыл дьиэҕэ олорорго күһэллибит. Кини дьолугар 1952 сыллаахха Мэҥэ-Хаҥаласка көрбөттөр оскуолалара аһыллан онно үөрэммит. 1958 сыллаахха Бэрдьигэстээх орто оскуолатын кыһыл көмүс мэтээлинэн бүтэрэр, салҕыы Ленинградка Герцен аатынан государственнай педагогическай институтка киирэн, биэс сыл үөрэнэн, математик уонна тифлопедагог идэтинэн 22 сыл эҥкилэ суох үлэлиир, онтон пенсияҕа тахсыар диэри Республикатааҕы көрбөт оҕолор оскуолаларыгар математиканы үөрэппит.
Иван Горнай бастакы хоһооннорун түөрт уонун ааһан иһэн суруйбут. 1992 сылтан ыла кини алта кинигэни таһаартарбыт. Бастакы “Мин көрөбүн сүрэхпинэн” кинигэтин Бэрдьигэстээххэ, улуус дьаһалтатын бастакы талааннаах салайааччыта, бииргэ үөрэммит доҕоро Иван Герасимович Дьяконов өйөөн, көмөлөһөн таһаартарбыт. Кинигэ “Дойдум дьонугар” хоһоонунан саҕаланар: дойдутун билэр дьонугар, сиригэр-уотугар анаабыт:
Үөскээбит сирдэрбэр
Үктүүбүн суолларбын.
Мин чуумпу тыаларбар
Дуоһуйа хаамабын,
Мин таптыыр ыалларбар
Тардыллан хаалабын...
Иван Горнай бөлүһүөк, гражданскай лирик. Кини аҕыйах тылынан элбэҕи этэр, хоһооннорун аахтаххына ордук-хоһу тылы булбаккын, биир да тылы ылан кэбиһэр сатаммат: “Араас сыллар, тыллар” – хоһоонтон.
Сүргэни көтөҕөр,
Дууһаны долгутар
Өбүгэ өтөҕөр
Үчүгэй өр турар...
Сиккиэрэ ыраахтан
Сир сытынан илгийэр.
Көҥүлтэн, ыраастан
Бэл мэйииҥ эргийэр...
Үйэтин тухары олоҕун оҕолорго анаабыт учуутал быһыытынан Иван Николаевич оҕолорго «Сибэккичээн» диэн кинигэни таһаартарбыт, онно 47 араас темаҕа анаммыт үөрэтэр-иитэр ис хоһоонноох айымньылара киирбиттэр.
Вуталина СТРУЧКОВА, общкор.